SİTEYE ÜYE OL 
Genel Bölgeden Güncel Röportaj İçimizden Biri Sanatkarlarımız Esnaflarımız Spor Vefat İz Bırakanlar İlçemiz İlimiz
  YAZARLARIMIZ
OSMANLI DÖNEMİ KAYITLARINDA İLÇEMİZ - Ali ACAR - Gumushacikoylu.net

OSMANLI DÖNEMİ KAYITLARINDA İLÇEMİZ

Ali ACAR


31.3.2020

OSMANLI DÖNEMİ KAYITLARINDA İLÇEMİZ HAKKINDA TUTULAN BAZI KAYITLAR

TEMETTÜ DEFTERİ ; Osmanlı’da Tanzimat döneminin bir yeniliği olarak ortaya çıkan, bölgenin mal – mülk, hayvan ve yaşayan bütün insanların şahsi mal varlıklarını kaydettiği gibi bu defterler; sosyo-ekonomik hayat, nüfus ve tarımsal ekonomi ile ilgili bütün bilgilerin, kaydedildiği deftere verilen isimdir. Bu defterlere kayıtları işleyen memurlara da tahrir katibi denmektedir.

Gümüşhacıköy ilçemizde, (Hicri:247 - Miladi:1831) yılına ait bilgileri içeren o devrin temettü kayıtlarında;

Hacıyahya Mahallesinde;

Hane sayısı 59 adet,

146 erkek,

154 bayan olmak üzere

Toplam 300 kişi olarak kayıtlara geçmiştir.

Saray Mahallesinde hane;

Hane sayısı: 35 adet,

85 erkek,

75 bayan olmak üzere

Toplam 160 kişi olarak kayıtlara geçmiştir.

Artukabad Mahallesi;

Hane sayısı : 31 adet,

69 erkek,

71 bayan olmak üzere

Toplam 140 kişi olarak kayıtlara geçmiştir.

Cumara Mahallasi;

Hane sayısı : 16 adet,

36 erkek,

44 bayan olmak üzere

80 kişi olarak kayatlara geçmiştir.

(Hicri : 1247, Miladi : 1831) yılına ait Gümüşhacıköy ilçemizde o dönemde tutulan temettü kayıtlarına göre ilçemizin nüfus sayısı:680 kişidir.

(Hicri: 1247, Miladi: 1831) YILINA AİT BELGELERDEN GÜMÜŞHACIKÖY İLÇEMİZ

Gümüşhacıköy ilçemizde Saray Mahallesi günümüze kadar ismini muhafaza ederek gelen bir mahallemizdir.

Saray mahallesine ait defterlerin mevcut olduğu ve muhtemelen 1247– 831 yıllarına ait bilgilerde “Mah-u İsbat Defteri“ ile birlikte iki gayri Müslim Mahallesine aid Cizye Defterleri’de bulunmuştur.

Amasya Tarihi yazarı Hüseyin Hüsameddin’in ifadesine göre, hicri 1280-1864 ‘e kadar Hacıköyü eşrafı, nahiye müdürleri bu kasabayı imara himmet ederek

1-Çumara,

2-Artukabad / Artıkabad,

3-Saray,

4-Hacı Yahya,

5-Adatepe,

6-Beğlikçayır,

7-Ermeni Kilise

8-Çay

isminde 8 mahalleden ibaret bir kaba cedide haline ifrağ etmişlerdir.

1247 tarihli şerhler bulunan nüfus yoklama defterinde;

1-Artukabad,

2-Hacı Yahya,

3-Saray ve

4-Cumara olmak üzere sadece 4 müslüman mahallesi kayıtlıdır.

Gümüşhacıköy kasabasında o tarihlerde kayıtlara göre 2 gayri Müslim Mahallesiden temettü defterlerinde kayıtlı olan;

1-Çay Mahallesi ve

2-Kilise Mahallesidir.

TEMETTÜ DEFTERİ KAYITLARINA GÖRE GÜMÜŞHACIKÖY’ÜN 4 MAHALLESİNDE

Hacı Yahya Mahallesi en kalabalık olan mahalledir ve o zamanki; Hane sayısı:59 hane olup, Nüfus sayısı:146 kişiyi bulmaktadır.13 kişi yıl içinde ölmüş ve yıl sonunda köyde 153 erkek nüfus kalmış ve eşler ve kız çocuklar ile birlikte Mahallenin nüfusu 300’e ulaşmıştır.


Saray Mahallesi ikinci kalabalık mahalle olup, Hane sayısı:35 Erkek nüfus yıl içinde 85 olarak görünmekte olup, aynı yıl içinde 15 kişi ölmüş ve sayılı 70 kişi erkek görünmekte olup, yıl sonunda mahalle toplam nüfus sayısı 62’si erkek olmak üzere 140 kişi kadardır.

Artukabad Mahallesi ise kalabalıkta üçüncü sıraya gelmektedir. Artukabad Mahallesi Hane sayısı: 31 olarak görünmekte olup, erkek nüfus: 69 kişidir. Bu mahallede yıl içinde 7 kişi ölmüş yıl sonunda toplum nüfus sayısı erkek 62 olmak üzere toplam kadın ve kızlarla birlikte 140 kişidir.

1247 yılında en tenha Mahalle ise Cumara Mahallesidir. O yıllarda Hane sayısı: 16 olan Çumara mahallesi, yıl içinde 6 kişi ölmüş ve yıl sonunda 36’sı erkek olan nüfus yapısında, kadın ve kızlar ile birlikte 80 kişiye bulmaktadır.

1247 tarihli defterde hane reislerinin yaşlarının yazılmış olması Gümüşhacıköy’de yaşayan nüfusun yaş ortalamasının tesbite imkan vermektedir.

Buna göre;

Artukabad’da 39,

Hacı Yahya’da 44,5,

Saray Mahallesinde 43 ve

Cumara’da 43,8 rakamları bulunmaktadır.

Toplam nüfus için “ Hane Reisleri x 5 “ veya “ erkek nüfus+( hane reisleri X 2,5)” formülleri birbirlerine çok yakın rakamlar vermektedir.

TEMEDDÜ DEFTERİ KAYITLARINA GÖRE; Saray Mahallesine ait aile isimleri:

  • Abraşoğlu,
  • Gevheroğlu,
  • Hacı Abdullahoğlu,
  • Hanımoğlu,
  • Kaldırımcıoğlu,
  • Keçecioğlu,
  • Kılavuzoğlu,
  • Kiremidcioğlu,
  • Madanoğlu,
  • Mucukoğlu,
  • Nesimioğlu,
  • Söylemezoğlu,
  • Terzioğlu,
  • Tunaoğlu,

TEMEDDÜ DEFTERİ KAYITLARINA GÖRE; Hacıyahya Mahallesine ait aile isimleri:

  • Abdülazizoğlu,
  • Aydınoğlu,
  • Berberoğlu,
  • Cemekoğlu,
  • Çil Bekiroğlu,
  • Çivrillioğlu,
  • Darendeli,
  • Hacı Musaoğlu,
  • Köseoğlu,
  • Kütüçüoğlu,
  • Müezzinoğlu,
  • Softaoğlu,
  • Terzioğlu,
  • Türkmen Hüseyinoğlu,
  • Yumurtaoğlu,
  • Zeytünlioğlu.

TEMEDDÜ DEFTERİ KAYITLARINA GÖRE; Hacıyahya Mahallesine ait birkaç ailenin isimleri:

  • Abdülazizoğlu,
  • Ağcıoğlu,
  • Ahengiroğlu,
  • Alicükoğlu,
  • Atışoğlu,
  • Bayramoğlu,
  • Berberoğlu,
  • Beyazinoğlu,
  • Bülbül Hüseyinoğlu,
  • Cebecioğlu,
  • Cellatoğlu,
  • Çerezcioğlu,
  • Çil Bekeroğlu,
  • Çolakoğlu,
  • Çürükoğlu,
  • Davudoğlu,
  • Deligözoğlu,
  • Dilsizoğlu,
  • Emmeşoğlu,
  • Gören Hasanoğlu,
  • Gümüşlü,
  • Hacı Salihoğlu,
  • Kara Ahmedoğlu,
  • Kargaoğlu,
  • Kerimoğlu,
  • Köleoğlu,
  • Kütükçüoğlu,
  • Karımlıoğlu,
  • Müezzinoğlu,
  • Oğuzoğlu,
  • Oruçoğlu,
  • Sandıkoğlu,
  • Sarı Osmanoğlu,
  • Softaoğlu,
  • Sultanoğlu,
  • Terzioğlu,
  • Polal Hasanoğlu,
  • Tükkmenoğlu,
  • Uzun Alioğlu,
  • İlyasoğlu,
  • Şabanoğlu,

1247 yıllarına ait bilgileri sizler paylaşmaya devam ediyoruz. Bu bilgileri aldığımız kaynak

Gümüşhacıköy ilçemizden olup, kendisini bilime adayan bir hemşerimiz olan,

Merhum Prof. Dr.Nihad M. Çetin’in anısına öğrencileri tarafından BAŞBAKANLIK OSMANLI ARŞİVİNDEKİ belgelerdeki Temettü defterlerinden çıkartılarak belgelenmiştir.

Prof. Dr.Nihad M.Çetin kimdir.? Hakkındaki bilgileri sitemizin İz Bırakanlar Bölümünden bakabilirsiniz.

Elimize geçen bu kitaptan aldığımız bilgileri sitemiz aracılığı ile sizlerle paylaşırken Gümüşhacıköy ilçemizin tarihi bilgilerinin gün yüzüne çıkmasına bir parça vesile olmuş bulunmaktayız...

YUKARDAKİ TARİHLER HİCRİ TAKVİME GÖREDİR...

KAYNAK : PROF. DR. NİHAT M. ÇETİN’E ARMAĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ

Sitede yayınlanan köşe yazılarından yazarları sorumludur  Yazarın Diğer Yazıları

 


 
GHK ORTAOULU ESKİ MÜDÜRÜ İSMET KÖPRÜLÜ

 Muhterem KAYA

. . .
ÖLÜMÜ ÖLDÜRMEK (ŞEB-İ ARÛS)

 Prof.Dr.Safi ARPAGUŞ

. . .
İÇİMİZDEKİ KÖPRÜLERİMİZ

 Muzaffer TAŞDEMİR 

. . .
İLÇEMİZDE ESKİ BAĞ KÜLTÜRÜ

 Berç SÖZÜDOĞRU

. . .
KENDİSİ OLABİLME KEDİSİNİ GERÇEKLEŞTİRMEK

 Nafiz  ULUKUŞ

. . .

Rıza Abinin Arkasından

 Rıza ŞENTÜRK (Çığır)

. . .
BATICILAR VE DİNDE REFORMCULAR

 Siyami  AKYEL

. . .

BAĞ-KURLULARA MÜJDE!

 Oğuzhan DÖĞEN

. .
KUTLU DOĞUM HAFTASI

 Şükrü  EROL

. .
HAYATIN CİLVESİ, KADER

 SELEME ACAR

. .
PKK GİDİYOR DİYE ÜZÜLMEYİN

 Ahmet Mehmet SALİHLİ

. .
MESEL ANLATICILAR

 Av.Mahmut Tokgözoğlu 

. .
12 EYLÜL ÖNCESİ VE SONRASI

 Mustafa  TURGUT

. .
OSMANLI DÖNEMİ KAYITLARINDA İLÇEMİZ

 Ali ACAR

. .

 
Genel Haber
Bölgeden Haber
Güncel Haber
Hayatın İçinden
İçimizden Biri
Sanatkarlarımız
Esnaflarımız
Spor
Siyaset

İz Bırakanlar
Röportaj
Sizden Gelenler
Gurbettekiler
Haberiniz Var mı?
Özlü Sözler
Resimlerde Anılar
Eski Meslekler
Kurum Kuruluşlar

Kültür ve Etkinlikler
İlçemiz
İlimiz
Köylerimiz
Mahalle Muhtarlarımız
Anket Sonuçlarımız
Duyuru
Vefat
  Anasayfa

Ziyaretçi Defteri
Foto Galeri
Sohbet
Arşiv

         Sitemizdeki tüm haber ve araştırmalar site editörlerine aittir. İzinsiz kesinlikle kullanılamaz.

                               gumushacikoylu.net@gmail.com

Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler

Siteye Hangi İl ve Ülkeden Giriliyor İzlemek İçin
Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacıköylü, Gümüşhacıköyden Resimler, Gümüşhacıköy Haber, Sohbet ve Anılarda Gümüşhacıköy, Ali Acar, Hokumet, Hukumet, Hükümet, Radyo, Gazetesi, Tv, Gümüşhacıköy Resimleri, Gümüşhacıköyden Fotoğraflar,Gümüş, Gümüşhacıköy, Köyü, Gumus, Merzifon, Suluova, Kabaoguz, Kabaoğuz, Gümüşhacıköy Turna Bağlar, Kabaoğuz Şenlikleri, Köprülü Mehmet Paşa Camii, gümüşhacıköy bedesteni, gümüşhacıköy saathanesi, leblebi, gümüşhacıköy hamamı,Gümüşhacıköy Keşkek, Cumara Mahallesi, Adatepe Mahallesi, Ulubel Mevkii, ulubel, keltepe mevkii, hacıyahya mahallesi, saray mahallesi, artıkabat çay mahallesi, kilise, beylik çayırı, taşköprü, amasyakent.com, kabaoguz.net, amasya platformu amasyaplatformu