SİTEYE ÜYE OL 
Genel Bölgeden Güncel Röportaj İçimizden Biri Sanatkarlarımız Esnaflarımız Spor Vefat İz Bırakanlar İlçemiz İlimiz
GÜMÜŞHACIKÖYDE KENDİR VE İP EĞİRME
GÜMÜŞHACIKÖYDE KENDİR VE İP EĞİRME
İlçemizde 1980 yılı öncesine kadar önemli geçim kaynakları arasında yer alan ip, sicim, gırnap ve urgan eğirme işi, günümüzde önemini yitirmiştir

Tarih: 08.05.2007      Okunma: 10882     Haberi Yorumla    Haberi Yazdır        Haber : Ali ACAR 
 


 

 

SİTEMİZ SOSYAL MEDYA ADRESLERİ

Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacköy, Gümüş,  Akpınar Köyü, Alören Köyü, Bacakoğlu köyü, Bademli köyü, Çal köyü, çavuş köyü, çetmi köyü, çiftçioğlu köyü, citlibağlıca köyü, derbentobruğu köyü, doluca köyü, dumanlı köyü, eslemez köyü, güplüce köyü, güllüce köyü, güvenözü köyü, imirler köyü, kağnıcı köyü, karaali köyü, karacaören köyü, karakaya köyü, keçi köyü, kırca köyü, kılıçaslan köyü, kızık köyü, kızılca köyü, kizizoğlu köyü, koltuk köyü, konuktepe köyü, korkut köyü, köseler köyü, kutluca köyü, kuzalan köyü, ovabaşı köyü, pusacık köyü, sallar köyü, saraycık köyü, sarayözü köyü, sekü köyü, yazıyeri köyü, adetepe mahallesi, artıkabat mahallesi, cumara mahallesi, çay mahallesi, saray mahallesi, hacıyahya mahallesi,
KENDİR VE İP EĞİRME SANATI

 İlçemizde 1980 yılı öncesine kadar  önemli geçim kaynakları arasında yer alan  ip,  sicim, gırnap  ve urgan eğirme işi,  günümüzde  önemini yitirmiştir. Gümüşhacıköy ilçemizde bir çok evde mini bir atölye niteliğindeki, çıkrıklar her evin geçim ve umut kaynağı olarak görülmekteydi.

 

Tabiki bu sektörün en önemli hammaddesi olan kendir ekiciliğide özellekle ova köylerimiz olan Çetmi, Keçiköy, Eslemez, Çavuş köylerlerinde başta olmak üzere kendircilik ekilir ve yetişen kendir alındıktan sonra kendir çubuklarıda yakacak olarak kullanılırdı.

 

Gümüşhacıköy ilçemizde demirciler sitesi olarak adlandırılan ve eskinin sanayi faaliyetlerinin yapıldığı yerin karşısında da, kendir pazarı dediğimiz yer bulunur ve bu pazarda her hafta Cuma günü kendir ve ip, sicim, kırnap ve urgan satışı yapılırdır.

 

Gümüşhacıköy ilçemizde dar gelirli bir çok insanımızın  geçim kaynağını oluşturan kendirden ip eğirme işi önemli bir iş sahasını oluştururuyordu. İlçemizde kendir eğiren ve bu işi meslek olarak yapanların evlerinde bulunan küçük bir tezgalarında çıkrık başı yaparak günlük geçim kaynaklarını buradan temin ederlerdi.

 

Bu mesleği yapanlar çok ince bir işçilik ile el emeğini ve beden gücünü buna sarf ederek pazardan almış olduğu kendiri, Hafta içinde eğirmek ve Perşembe akşamı denk haline getirmek suretiyle, ertesi günü Cuma sabahı  kendir pazarına çıkartır ve satar, elde ettiği para ile Cuma günü ihtiyaçlarını görmekteydi.

 

Bir zamanlar en rabet edilen sanatı olarak kendir ipi eğirme sanatı ilçemizde tarih oldu. Gümüşhacıköy ilçemizde kendir pazarı olarak faaliyet gösteren yer ise bir müddet odun, kömür pazarı olarak faaliyet gösterirken eski kendir pazarı son olarak Gümüşhacıköy belediyesinin itfaye araçlarının yeri olarak faaliyet göstermektedir.

 

Ülkemizde sanayileşme sürecinin artması küçük ölçekli ev atölyesi halindeki çalışma alanlarını ve  eski meslek ve el sanatını yok etmiştir. İşte bu örneğin biriside olan ve eskilerde Gümüşhacıköy ilçesinin önemli geçim kaynaklarından olan ip, sicim, gırnap ve urgancılık sanatı ile birlikte evlerde kurulu olan  tezgahlarında yok olup gitmiştir.

 


                   

Kendir eğirme işinin hazırlanması  :

           

Kendirler üretici tarafından balya ve desteler halinde pazara getirilir ve kilo ile isteklilerine satılır. Kendiri eğirmek için alanlar ise balyaları evlerine götürdükten sonra, ballayar çözüldükten sonra, güneşli bir alana serilerek bir gün güneşte bekledirler. Kendirin nem’i güneşte iyice kaybolur ve elle içindeki çöpleri didilmek suretiyle ufak parçalar, bölümler halinde deste yapılarak sarılırlar. Deste haline getirilen kendir dövülme işine geçilir.

 

 

Kendirin dövülmesi :

 

Kendirin dövülme işi için ağaçtan yapılmış tokmaklar kullanılarak, küçük parçalara ayrılan kendirler sert bir taş üzerinde tokmakla iyice dövülerek yumuşatılır. Amaç kendiri pisliklerinden arındırmak ve özlü  hale gelmesini sağlamaktır. Dövülen kendir  taranmak için tutam yapılıp yığılır.

                                       

 

Kendirin taranması : 

 

Dövülen kendir dövüldükten ayrıştırma  işinden sonra  taranır. Tarak 5 cm kalınlığında 30-35  Cm eninde 100 veya 120 cm uzunluğunda ön tarafında 10  sıra  ucu sivri   20  cm uzunluğunda  çivilerden oluşmaktadır.Taranan  kendir  bu çivilere saplanarak kendine doğru  güçlüce  çekerek yumuşatırsın.  Taranan kendir eğrilmek üzere tutam yapılıplar ayrıştırılarak  yığılır.

 

 

Kendirin eğrilmesi :

 

 Ayrışımı yapılan kendirler işlenmek üzere,  Çıkrık dediğimiz  Alette ip   haline getirilir. Çıkrıkta bulunan düzenek sayesinde kendir eğirilir.   Eğirlen ip çıkrık başı ve sonu arasında bulunan  10 metre mesafade kuruludur. Eğirici çıkrığın başında bulunan makaraya kendiri takar  ve sol kolduğunun altına aldığı kendiri sağ eliyle tutar ve belinde bağlı bulunan makara başlı ipi çıkrığın urganıdan beline tutturar  eğirici geriye giderek beline bağlı olduğu urganı çekmesi ile çıkrığı döndermesi sağlamış olur. Çıkrığın başında bulunan makanın eğiricinin elindeki kendirin tutturulduğu yerin dönmesi ile kendir ip haline dönüşür.

 

Eğrilen iplerin silinmesi :

 

Gün içinde eğrilen ipler silme işlemini geçilir. İpleri silme için kıl fırçalar vardır ve eğrilen ipler ılak fırçaların içine tek tek alınarak takılır ve ileri geri gitmek suretiyle birkaç defa gelmek gitmek suretiyle ipler silme işlemindende geçirilirler. Silme işlemenden sonra bir müddet kurumaya bırakılan ipler, iki kişi tarafından tezgahtan toplanmaya başlanır. Toplama işide bir incelik istemektedir. Çünki iki kişi tarafından biri başından biri sonundan tutarak katlamarak bir buçuk metre boyuta getirilir. İki başta bulunan ipi toplan kişiler dizlerine koyarak ipleri ters tarafa bükmeleri ile deste haline getirirler.

 

 

Eğrilen iplerin denk yapılması :

 

Desteler dörtlü, beşli ipler halinde yapılırken. Sıra denk yapma işine gelir. Denk yapma işi ise ayrı bir işçilik işi gerektirmektedir. İpi denk yaparken tekrar ipler iki katlanır ve bükülen kısımlar iki taş arasında dövülmek suretiyle denk tahtasına getirilmek suretiyle sekizli desteler halinde denk yapılır ve ip sicimi ile sarılır ve pazara satmaya hazır hale getirilmiş olurlar.
Üretilen bu sicimlerden ihtiyaca göre  urgan halat yapılır.

 


 Eğrilen iplerden urgan yapılması :

 

Çıkrıkta eğrilen kendir sicim ve ip  haline geldikten sonra  ihtiyaca göre DOLAP denilen alette  urgan  veya  halat yapılır. İsteğe göre 3 ‘ lü veya  4’  lü birleştirme dolapta yapılır.Dolap 110  cm çapında makaralı bir bükme aletidir. Burada bükülen mamulat


Silinmeye alınır. Yani urgan ıslak kıl çadır parçası veya kıl çuval parçasıyla silinir . Bu Urganı kaliteleştirir  ve daha sağlam olmasını sağlar.

        


 Kendirden eğrilen iplerle yapılan ipler

 

 

Tütün balya ipi, Çamaşır ipi, Bayrak direği ipi, Urgan, Halat, Hayvan Yuları, Hamların taşıma ipi, Sicim ipi

 

 

 

 Kendir ve ip eğirmeciliğinde kullanılan aletlerin isimleri :

 

 

1-     Kendir Dövme Tahtası :  5  Cm kalınlığında 35 Cm eninde  1.20 Cm yüksekliğinde üst kısmı kendir koymak için oyulmuş tahtadır. Tabanında denge için ağırlık bulunur.

 

2-     Döme Tokmağı :   2 adettir 1  m. Uzunluğunda patla sapını  andırı. Dayanıklı olması için çalı ,Meşe veya gürgenden yapılır.

 

3-     Tarak :   Tarak 5 cm kalınlığında 30-35  Cm eninde 100 veya 120 cm uzunluğunda ön tarafında 10  sıra  ucu sivri   20  cm uzunluğunda  çivilerden oluşur.

 

4-     Çıkrık :   A  harfi  şeklinde üç ayaklı eğirme aletidir. Üzerinde  Makara ,Avşak .ve keplere denen bölümleri vardır. Kendir bu düzenekte eğrilir.

 

5-     Kalıp : Tokmağı andıran ve üzerinde 4  adet kanalı bulunan saplı bükme aracıdır.

 

6-     Makara : Çıkrığın üst kısmında bulunur. Aynalı makarada denir. Eğrile İp'leri sicim yapma işinde kullanılır

 

7-     Keplere : üzerinde 2 adet çengelli iğ bulunur .Kendir bu düzenek sayesinde ip haline gelir.

 

8-     Çıkrık ipi : Eğirme işinde kullanılır. 20 – 25 metre kadar uzunluğundadır.

 

9-     Bellik : Bele Bağlanır geri geri eğirme işi yapılırken bu bellik sayesinde düzenek çalıştırılır.

 

10-   Dolap  :   Dolap 110  cm çapında makaralı bir bükme aletidir. Üzerinde bükme için makara sistemi vardır.

 

11-   Silme Tahtası : A  harfi şeklinde kancalı bir düzenektir.

 

12-   İğ :  Bükme ve eğirme işinde kullanılır. Ucu  çengelli telden yapılır.

h A B E R E  Y o r u m  Y a z

                                                Bu Haberlere Yapılan Yorumlar  (  0 )

Tüm Yorumlar

 

GHK ORTAOULU ESKİ MÜDÜRÜ İSMET KÖPRÜLÜ

 Muhterem KAYA

. . .
ÖLÜMÜ ÖLDÜRMEK (ŞEB-İ ARÛS)

 Prof.Dr.Safi ARPAGUŞ

. . .
SABIR SELAMET VE ZAFER

 Muzaffer TAŞDEMİR 

. . .
İLÇEMİZDE ESKİ BAĞ KÜLTÜRÜ

 Berç SÖZÜDOĞRU

. . .
KENDİSİ OLABİLME KEDİSİNİ GERÇEKLEŞTİRMEK

 Nafiz  ULUKUŞ

. . .

BAĞ-KURLULARA MÜJDE!

 Oğuzhan DÖĞEN

. . .
Rıza Abinin Arkasından

 Rıza ŞENTÜRK (Çığır)

. . .

KUTLU DOĞUM HAFTASI

 Şükrü  EROL

. .
HAYATIN CİLVESİ, KADER

 SELEME ACAR

. .
PKK GİDİYOR DİYE ÜZÜLMEYİN

 Ahmet Mehmet SALİHLİ

. .
MESEL ANLATICILAR

 Av.Mahmut Tokgözoğlu 

. .
12 EYLÜL ÖNCESİ VE SONRASI

 Mustafa  TURGUT

. .
Ulema sahneden çekilince ne oldu?

 Siyami  AKYEL

. .
İLÇEMİZ TARİHİ MİNİ ÇARŞILARINDAN

 Ali ACAR

. .

 
Genel Haber
Bölgeden Haber
Güncel Haber
Hayatın İçinden
İçimizden Biri
Sanatkarlarımız
Esnaflarımız
Spor
Siyaset

İz Bırakanlar
Röportaj
Sizden Gelenler
Gurbettekiler
Haberiniz Var mı?
Özlü Sözler
Resimlerde Anılar
Eski Meslekler
Kurum Kuruluşlar

Kültür ve Etkinlikler
İlçemiz
İlimiz
Köylerimiz
Mahalle Muhtarlarımız
Anket Sonuçlarımız
Duyuru
Vefat
  Anasayfa

Ziyaretçi Defteri
Foto Galeri
Sohbet
Arşiv

         Sitemizdeki tüm haber ve araştırmalar site editörlerine aittir. İzinsiz kesinlikle kullanılamaz.

                               gumushacikoylu.net@gmail.com

Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler

Siteye Hangi İl ve Ülkeden Giriliyor İzlemek İçin
Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacıköylü, Gümüşhacıköyden Resimler, Gümüşhacıköy Haber, Sohbet ve Anılarda Gümüşhacıköy, Ali Acar, Hokumet, Hukumet, Hükümet, Radyo, Gazetesi, Tv, Gümüşhacıköy Resimleri, Gümüşhacıköyden Fotoğraflar,Gümüş, Gümüşhacıköy, Köyü, Gumus, Merzifon, Suluova, Kabaoguz, Kabaoğuz, Gümüşhacıköy Turna Bağlar, Kabaoğuz Şenlikleri, Köprülü Mehmet Paşa Camii, gümüşhacıköy bedesteni, gümüşhacıköy saathanesi, leblebi, gümüşhacıköy hamamı,Gümüşhacıköy Keşkek, Cumara Mahallesi, Adatepe Mahallesi, Ulubel Mevkii, ulubel, keltepe mevkii, hacıyahya mahallesi, saray mahallesi, artıkabat çay mahallesi, kilise, beylik çayırı, taşköprü, amasyakent.com, kabaoguz.net, amasya platformu amasyaplatformu