SİTEYE ÜYE OL 
Genel Bölgeden Güncel Röportaj İçimizden Biri Sanatkarlarımız Esnaflarımız Spor Vefat İz Bırakanlar İlçemiz İlimiz
HAMAM KÜLTÜRÜ VE MİLLET HAMAMI
HAMAM KÜLTÜRÜ VE MİLLET HAMAMI
Gümüşhacıköy ilçemizde Millet Hamamı.

Tarih: 27.02.2014      Okunma: 4664     Haberi Yorumla    Haberi Yazdır        Haber : Ali ACAR 
 


 

 

SİTEMİZ SOSYAL MEDYA ADRESLERİ

 
Şu anda eski Merzifon Caddesi üzerinde, Işık ilköğretim okulu karşısında bulunan Millet Hamamı 1820 yılında yapılmış olup, eski yapının yüksek kubbesi olup bu kısımları 1965 li yıllarda belediyece yıktırılarak betonarma kubbeler yapılmıştır. Adı Millet Hamamı olsa da, ben bildim bileli ismi Ermeni Hamamı olarak anılmaktadır.  

Günümüzde tarihi özelliğini yitirmiş olan hamam, halen Osmanlı hamam mimarisine uygun olarak kalan, serin ılık ve sıcak bölümleri, sıcak kısımda hamam göbek taşı ve dört odası ile hizmete devam etmektedir.

Mimari yapı olarak aynı yıllarda yapılan Gümüş Maden Hamamı ( orijinal şekliyle halen ayakta  ) olan hamam ortak özellikler taşımaktadır.

Hamamlar, temizlik alanı dışında bir çok sosyal ve kültürel alanlarda da insanları bir araya gelmesini sağlayan mekanlardır. Evlenecek kızlar için gelin hamamı, erkekler için damat hamamı, loğusa kadınlar için kırk hamamı, askere gidecekler için asker hamamı gibi adetler bizim kültürümüzde halen vardı. Hatta insanların günlük hayatlarında hafta sonu Pazar günü ve akşamı grup olarak ailece babalar çocuklarını alarak hamama gider ve bu her hafta tekrarlanır.

Hamamlarda erkek hamamı, bayan hamamı ayrı olur, bazıları da değişik günlerde yada gün içinde öğleye kadar, öğleden sonra erkek bayan olarak değişir, hamamın dış kapısına asılan havlunun renginden o günün kadınlara mı yoksa erkeklere mi ayrıldığı anlaşılır.

Eskiler hatırlar kadınların hamam sefaları, dost, akraba aile içi haberleşmek suretiyle hazırlıklar yapılır, kalabalık gruplar halinde dolma, börekler, çörekler yapılır hamama gidilir, hamama gidildiği vakit o günün tümü hamamda geçer, kalabalık hamam ortamında, göbek taşında, kurnalarda hanımlar arasında, keşik sırası için sık sık kavgalar yaşanır.

Hamamlarda oğlunu evlendirecek kaynana adayları gelin adaylarını belirlemek için göz ucuyla araştırma yapar, gelin olacak kızlarda kaynana adaylarına kendilerini beğendirmek için hareketler sergiler.

Hamamda kullanılan araç gereçler arasında, ipek peştamallar, kemik oymalı taraklar, oyalı hamam bohçaları, dantel işlemeli havlular, süslü maşrapalar, bakır hamam tasları, nalınlar, kokulu sabunlar yer alır.

Osmanlı döneminde hamamlar gelir getiren müesseseler oldukları için camilerden sonra en tercih edilen sosyal yapılar olarak gerek müstakil, gerekse içinde birçok sosyal ihtiyacı karşılayacak nitelikte tesislerin bulunduğu dev külliyelerin bir parçası olarak inşa edildi.

Hamamla ile tellak bir birinden yarılmaz bir kavram ve hamamda iş kolu olarak hizmet veren tellak’lardır. Teklak nedir, ne anlama gelir, geçmişteki duruma nedir bir bakalım.

TELLAK : Hamama gelen müşterileri keseleyen, yıkayan kişiye verilen isimdir. Tellak  kelimesi Arapça kökenli “ rubber ” kelimesi, bir rivayete görede “dellak” kelimesinden Türkçeye tellak olarak geçmiş.

Osmanlı dönemi hamam kültüründe, tellak’ların önemli bir yeri vardır, kayıtlardan edindiğimiz bilgilere göre 17 y.y sonlarında İstanbul hamamlarında kayıtlı tellak sayısı 2.321 adet olup, tellaklar hamam sektörünün vazgeçilmezleri arasına yer almaktadır.Osmanlı lonca geleneğine göre, tellak’lık mesleğinin hiyaraşik yapısında tellak’ların üzerinde kahyalar ve onlarında üstünde hamamcılar kethüdası bulunurdu.

Osmanlı döneminde en meşhur tellaklar Arnavutlardı. Lale Devri’ni kanlı bir ayaklanmayla sona erdiren Patrona Halil de Beyazıt Hamamı’nda tellak olarak çalışan bir Arnavut’tu. İsyan sonrasında padişah fermanıyla Arnavut tellakların İstanbul hamamlarında çalışması yasaklanmıştır.

Hamam Kültüründeki Terimler

KÜLHAN                    : Hamamların ısıtıldığı, kapalı ve geniş ocak

SICAK HALVET         : Külhanın üstü

SOĞUK HALVET      : Külhana uzak olan yer

NATIR                        : Hamamda müşteriyi yıkayıp keseleyen kadın çalışan

TELLAK                      : Hamamda müşterileri yıkayıp keseleyen erkek çalışan

PEŞTAMAL               : Hamamda örtünmek için kullanılan ince dokuma

TAKUNYA                 : Hamam içinde giyilen ağaçtan terliği

 

Külhan                       : Külhan kısmı su tesisatının da tevzi merkezidir. Burada hamamın soğuk su tevziatı için bir soğuk su deposu ve sıcak su için ayrı bir depo bulunur. Külhan tesisatı şu bölümlerden oluşur;

Ateşlik                       : Ocak denilen bölümdür. Ağzı odunluğa açılır.

Cehennemlik            : Soyunmalık hariç hamamın diğer mekanlarının döşemesi altında yer alan içinde sıcak havanın dolaştığı cehennemlik kolonlarından oluşan bölümdür.

Su Haznesi                : Ocağın üzerinde yer alan metal kazandır. Suyun içinde bulunan bu kazanın iki yanında alçak birer duvar yer almaktadır. Isınan su yükselirken bu duvarlarda bırakılan menfezlerden soğuk su aşağıya akar.

Tüteklik                     : Ocaktan çıkan alev ve dumanlar döşeme altında dolaştıktan sonra yanlardaki duvar içinde bırakılan tüteklik denilen bacalardan dışarıya çıkar

Külhanbeyi               : Osmanlılarda hamam ocağının sürekli yanmasını sağlamak için o ocağa kömür atan kişidir. Osmanlı döneminde evsiz barksız kalacak yeri olmayanlar hamam külhanlarında kalırlarmış, buralarda kalanlar arasında zaman zaman kavga çıkar bunlarında başında bir külhan beyi olurmuş durumu bu idare edermiş, bu gibi kişiler toplumda da başı boş aylak onun bunun sırtından geçinen insanlar olduğu için kimse bunlarla karşı karşıya gelmek istemezmiş.

 

Hamamın sağlık açısından da büyük katkıları vardır.

-Stresi hafifletir, gevşetir ve dinlendirir

-Kas gerginliklerini ve ağrılarını giderir ve kısıtlı eklemleri acar

-İmmun sistemi destekler 

-Lenf sistemi temizliğini artırır.

-Kan dolaşımını arttırır.

-Bedenin metabolik aktivitesini.

-Soğuk, astım ya da alerjik durumlardan dolayı oluşan sinüs tıkanıklarını azaltır.

-Cildin genç ve taze kalmasını sağlar. 

-Buhar sıcağı son zamanlarda kanser ve enfeksiyon hastalıklarına karşı kullanılan terapilerden birisi buhar sıcağı ve buhar banyolarıdır.

-Buhar banyoları bedeni yağ-depo toksinlerden arındırmak için çok etkili.

-Terleme sırasında buhar etkili bir biçimde toksinleri derinin yüzeyinden temizler.

-Buhar uygulaması vaskuler akımı iyileştirir, hücresel seviyede oksijenlenmeyi arttırı.

-Hamamlar, uzun müddet kalmamak şartıyla, sıcak su ve sabunla yapılacak vücut temizliği için iyi bir yıkanma ve temizlenme yerleridir.

-Hamamda terleyen vücudun, bir bez veya süngerle ovularak yıkanması, vücutta kan dolaşımını kolaylaştırarak insana rahatlık verir.

-Hamamlarda yıkananların adabı muaşeret kaidelerine uyması gerekir.

h A B E R E  Y o r u m  Y a z

                                                Bu Haberlere Yapılan Yorumlar  (  4 )                                                          
 

Berç Sözüdoğru
Ermeni hamamı(Gavur hamamı)ile ilgili detaylı bir yazı hazırlamakta olduğum bu günlerde bu yazının çıkması isabet olurken yazımın hazırlanmasını da hızlandırdı.Kısa bir zaman sonra taktim etmek üzere..
  Tarih: 1.3.2014                                                          
 
Muhterem KAYA
İLİF Hamamda keseden sonra ortaya çıkan kiri temizlemek için el örgüsü olarak bayanlar tarafından hazırlanan,sabunla köpürtülerek vücuda sürülen şeye GHK Dilinde İLİF denir.
  Tarih: 27.2.2014                                                          
 
Muhterem KAYA
TOHTAMAK : Hamamda yıkanırken sıcaktan bunalan insanların biraz hava almak serinlemek maksadı ile bir müddet dışarı çıkmasına GHK dilinde tottamak denilir.Başka yerde duymadım
  Tarih: 27.2.2014                                                          
 
ali ardıç
ali bey geçmişimizi hatırlatma babında eski bir geleneğimizi ve hamamımızı resmetmeniz bizleri fazlasıyla memnun etti çok teşekkürler. ama tarihimizi yok etmekte üzerine belediye tanımadığım gümüşhacıköy belediyesi eminim sizin bu hatırlatmanızdan sonra bu hamamıda yıkacaktır. birar birar kaybettiğimiz değerlerimize sahip çıkacak olan tüm ilçe halkımıza sonsuz teşekkürler ediyor bu hamamların biran evvel belediye tarafından yıkılmadan restore edilmesini diliyorum. sevgiyle kalın..
  Tarih: 27.2.2014

Tüm Yorumlar

 

GHK ORTAOULU ESKİ MÜDÜRÜ İSMET KÖPRÜLÜ

 Muhterem KAYA

. . .
ÖLÜMÜ ÖLDÜRMEK (ŞEB-İ ARÛS)

 Prof.Dr.Safi ARPAGUŞ

. . .
SABIR SELAMET VE ZAFER

 Muzaffer TAŞDEMİR 

. . .
İLÇEMİZDE ESKİ BAĞ KÜLTÜRÜ

 Berç SÖZÜDOĞRU

. . .
KENDİSİ OLABİLME KEDİSİNİ GERÇEKLEŞTİRMEK

 Nafiz  ULUKUŞ

. . .

BAĞ-KURLULARA MÜJDE!

 Oğuzhan DÖĞEN

. . .
Rıza Abinin Arkasından

 Rıza ŞENTÜRK (Çığır)

. . .

KUTLU DOĞUM HAFTASI

 Şükrü  EROL

. .
HAYATIN CİLVESİ, KADER

 SELEME ACAR

. .
PKK GİDİYOR DİYE ÜZÜLMEYİN

 Ahmet Mehmet SALİHLİ

. .
MESEL ANLATICILAR

 Av.Mahmut Tokgözoğlu 

. .
12 EYLÜL ÖNCESİ VE SONRASI

 Mustafa  TURGUT

. .
Ulema sahneden çekilince ne oldu?

 Siyami  AKYEL

. .
İLÇEMİZ TARİHİ MİNİ ÇARŞILARINDAN

 Ali ACAR

. .

 
Genel Haber
Bölgeden Haber
Güncel Haber
Hayatın İçinden
İçimizden Biri
Sanatkarlarımız
Esnaflarımız
Spor
Siyaset

İz Bırakanlar
Röportaj
Sizden Gelenler
Gurbettekiler
Haberiniz Var mı?
Özlü Sözler
Resimlerde Anılar
Eski Meslekler
Kurum Kuruluşlar

Kültür ve Etkinlikler
İlçemiz
İlimiz
Köylerimiz
Mahalle Muhtarlarımız
Anket Sonuçlarımız
Duyuru
Vefat
  Anasayfa

Ziyaretçi Defteri
Foto Galeri
Sohbet
Arşiv

         Sitemizdeki tüm haber ve araştırmalar site editörlerine aittir. İzinsiz kesinlikle kullanılamaz.

                               gumushacikoylu.net@gmail.com

Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler

Siteye Hangi İl ve Ülkeden Giriliyor İzlemek İçin
Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacıköylü, Gümüşhacıköyden Resimler, Gümüşhacıköy Haber, Sohbet ve Anılarda Gümüşhacıköy, Ali Acar, Hokumet, Hukumet, Hükümet, Radyo, Gazetesi, Tv, Gümüşhacıköy Resimleri, Gümüşhacıköyden Fotoğraflar,Gümüş, Gümüşhacıköy, Köyü, Gumus, Merzifon, Suluova, Kabaoguz, Kabaoğuz, Gümüşhacıköy Turna Bağlar, Kabaoğuz Şenlikleri, Köprülü Mehmet Paşa Camii, gümüşhacıköy bedesteni, gümüşhacıköy saathanesi, leblebi, gümüşhacıköy hamamı,Gümüşhacıköy Keşkek, Cumara Mahallesi, Adatepe Mahallesi, Ulubel Mevkii, ulubel, keltepe mevkii, hacıyahya mahallesi, saray mahallesi, artıkabat çay mahallesi, kilise, beylik çayırı, taşköprü, amasyakent.com, kabaoguz.net, amasya platformu amasyaplatformu