SİTEYE ÜYE OL 
Genel Bölgeden Güncel Röportaj İçimizden Biri Sanatkarlarımız Esnaflarımız Spor Vefat İz Bırakanlar İlçemiz İlimiz
GÜMÜŞHACIKÖY İLÇEMİZDE AYAKKABICILIĞIN TARİHİ (1)
GÜMÜŞHACIKÖY İLÇEMİZDE AYAKKABICILIĞIN TARİHİ (1)
Gümüşhacıköy ilçemizde ayakkabı ve ayakkabıcıların tahihçesini anlatan bir çalışmanın kaleme alınması.....

Tarih: 20.11.2010      Okunma: 3912     Haberi Yorumla    Haberi Yazdır        Haber : B.SÖZÜDOĞRU 
 


 

 

SİTEMİZ SOSYAL MEDYA ADRESLERİ

 

                İLÇEMİZDE AYAKKABICILIK VE  ESKİ  AYAKKABICI USTALARI  (1)

   Günümüz anlamı ile ilk ayakkabının  sıcak bölgelerde sandalet şeklinde çıktığı sanılıyor. Eski çağlarda insanlar tabanı deriden veya tahtadan sandallar giyerlerdi.Bu tür sandallara ilk Mısır mezarlarında rastlanmıştır.

   Orta Asya’da Türkler deriden ve yünden giyim eşyaları yapmakta ustaydılar. Çizme ve çarık en yaygın ayakkabı türüydü.Hükümdarlar kırmızı renkli çizmeler giyiyorlardı. Çizme ata binenler için çok elverişliydi.

    Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Ordu, yönetici sınıf ve kentli halkın gereksinimlerini karşılamak üzere zamanla ayakkabı çeşitleri çoğaldı, gelişti. Her  zenaatın  kendi sorunlarıyla ve denetimi ile ilgilenen Lonca teşkilatı bu alanda da etkindi. Ayakkabı satıcılarına genel olarak Kavaf denir, Kavafların alt bölümü Yemenici, Nalıncı, Terlikçi, Pabuççu, Çarıkçı, Çizmeci gibi adlar alırdı.

     Osmanlı toplumunda insanlar konumlarına ve mesleklerine göre çeşitli ayakkabılar giyerlerdi. Ev içinde yüzleri atlas ve kadife kumaştan yapılmış üzerleri sırma ile işlenmiş hafif ayakkabı ve terlik giyerlerdi.Dışarıda giyilen deri ayakkabı ve çizmelere de muhtelif süsler işlenirdi.
Bu dönemdeki ayakkabılar yapıldıkları malzemeye biçimlerine ve kullanıldıkları yöreye göre adlar alırdı.
Başmak,
Cimcime,
Çapula,
Çizme,
Yarım çizme,
Çedik,
Pabuç,
Edik,
Fotin,
Kal-Çın,
Kundura,
Galoş 
Mest,
Merkut,
Sandal,
Yemeni,
Terlik,
başlıca ayakkabı çeşitleri İdi.16.ve 17.yüzyılda İstanbul,  Edirne ve Bursa önemli üretim yerleri oldu.19.y.yıla kadar el işçiliğine dayanan ve daha sonra devletin Beykoz deri fabrikasına eklenen ayakkabı bölümü ile modern makinelerle ve seri olarak üretilen ayakkabılar bir yandan ordumuzun ihtiyacını karşılarken , Bir yandan da Cumhuriyetimizin ilk önemli  iktisadi kuruluşlarından Sümerbank vasıtası ile halkımıza sunulmuş sağlam modern ve çeşitliliği ile büyük teveccüh görmüştür.
Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan ve çok önemli görevler ifa eden Etibank, MTA, TMO, EBK, DMO, Sümerbank gibi  KİT’lerin büyük çoğunluğu daha sonraki yıllarda siyasete malzeme yapıldığından zarar etmeye başladı. İktisaden ayağa kalkmamızı sağlayacak üretimi ve pazarlamayı yapan, istihdam sağlayan, çalışanların tümünün resmi vecibelerinin yerine getirildiği bu kuruluşlar piyasada da balans sağlayarak halkımızın fahiş fiyatlarla karşılaşmasına engel oluyordu.’Devlet şunu üretmez, bunu satmaz’ gibi uyduruk art niyetli laflar ve varlığından zarar görenlerin koalisyonu ile bunların kimi üç kuruşa satıldı, kimide işlevsiz hale getirildi.
Ne acı tecellidir ki, can çekişen KİT’lerden EBK , kırmızı et piyasada kilosu30-40  liralara varan fiatlarla satılırken   10 küsur liradan halkımıza kırmızı et sunmaktadır. Bu basit örnek herhalde KİT’lerin önemini izaha yeter.

     1980’li yılların sonlarında teknoloji, ulaşım ve iletişim konularındaki büyük gelişmeler globalleşmeyi hızlandırdı. Doğu Blok’unun yıkılması ile başta bu ülkeler olmak üzere  Ortadoğu  vd. ülkelerden  gelen ayakkabı talepleri özel sektörce önceleri el emeği marifeti ile büyüklü küçüklü  atölyelerde günde ortalama elli, yüz çift üretilerek karşılanmış, daha sonra talebin yoğunlaşmasına paralel  modern fabrikalar kurulmuş ve modern pazarlama yöntemleri ile büyük sıçramalar yapılmıştır. Bazı büyük  fabrikalardan bazıları  ürettikleri malların nakliyesinde çıkan sorunları aşmak ve daha rantabl olduğu için ihracat yaptıkları ülkelere fabrikalarını taşıyarak üretime buralarda devam etmektedirler. Yılda yaklaşık 5 milyar dolarlık ihracat yapan ayakkabı sektörünün bugün Çin, Hindistan, İtalya gibi dünya devleri ile nicel ve nitel anlamda rekabet edebilecek konumda olması ülkemiz  adına kıvanç vericidir.

       İlçemiz çok eskiden beri zenaatkarı bol, maharetli ve marifetli ustaları bağrından çıkaran  o zamanlara göre adeta sektörleşmiş çevre il, ilçe ve köylere çeşitli kaliteli ürünler satan bir merkez olmuştur. Birçok yerde esamesi okunmayan zenaat kolları Hacıköy’de bu gün ki anlamda küçük sanayi siteleri şeklinde organize olmuş, Terzihanelerin yer aldığı Teziler Arastası, Ayakkabıcılar için Ayakkabıcılar Arastası, Demirciler Arastası, Pamukçular Arastası, Çerezciler Arastası, Bedesten tesis edilerek buralarda hatırı sayılır ürünler üretilmiş ve pazarlanmıştır.
Ayrıca ermeni zenaatkarlar evlerinde el dokuma tezgahlarında havlu, çadır -çözme denilen mintanlık çarşaflık kumaş, kilim dokurlar, el çorap makinelerinde çorap konç örerlerdi. Bizim evde de kilim dokuma  tezgahı ve çorap makinesi bulunur, Babaannem ısmarlama üretim yapardı.
Zaman zaman futbol takımlarından da  renklerine göre konç ve  çorap talebi gelir, futbolcular çok beğenerek  kullanırlardı. Yaklaşık yirmibeş kadar evde bu tür üretim yapılır,   sparişe göre yada İlçemiz pazarının oluştuğu Cuma günleri bedesten girişinde saathanenin kemeri altında satışı yapılırdı.  Çevre il ve ilçelerden atlarla, sonrada motorlu araçlarla gelip İşyerlerinde ve evlerde üretilen malları götüren tacirler ilçemize hatırı sayılır para bırakırlardı.
( Örneğin; Amasya’da ayakkabı ticareti yapan Ohannes Pırlanta her hafta ilçemize atı ile gelir  muhtelif ustalardan aldığı ayakkabıları sepetlerle taşır orada satardı. ) İlçemizde 50-100 yıl öncesinde var olan potansiyel sonraki yıllarda sermaye yetersizliğinden ve biz Hacıköy’lülere özgü atılım yapmada yeterince cesur olamamaktan dolayı  zamana ve teknolojiye ayak uydurulamamış  bir çok yer çeşitli sektörlerde sıfırdan başlamış sonradan büyük atılımlar yapıp adeta üretim üsleri olurken ilçemizin halipürmelali hepimizin malumudur.
(1970’li yıllarda İlçemizde birinci sınıf ıskarpin Yapılırken Çorum/İskilip’ten çapula denilen basit ayakkabıyı satmaya gelen Hacı İsmail Kavlu amcamız evlatları ile birlikte işini geliştirmiş, Kavsan firması olarak ilçesine kurduğu fabrikada yüzlerce hemşehrisine istihdam sağlayarak,  Greyder  vb. isimlerle markalaşarak satış şubeleri ile ülkemizde ve uluslararası piyasada faaliyet göstermektedir.) 

       İlçemiz Ayakkabıcılığı ilgili bilgileri şu anda hayatta olan eski ısmarlama ayakkabı ustalarından Serkis Kazancı usta ve döneme tanıklık eden babam Terzi Agop ustanın hatırladığı bilgilere dayanarak ancak 1935-1940’lı yıllara kadar gidebildik. Yazıda sehven adı unutulan yanlış yazılan, lakabı ile anılan ustalar varsa bağışlasınlar. Ölenlere rahmet, hayattakilere sağlıklı ve sevinçli ömürler diler, iyi ki, vardınız ve varsınız derim.

      İlçemizde ayakkabı üretimi ve ticareti birkaç istisnası olsa da eskiden beri bu günde ayakkabıcılar arastası olarak bilinen yerde yapılmıştır. İsimlerini zikredeceğimiz kişilerin oluşturduğu dükkan ortaklığı , usta- çırak ve komşuluk ilişkileri varoluşundan  bugüne değin insan olmanın ve hacıköylü olmanın erdemine yakışır bir şekilde vücut bulmuş, kimsenin kökenine, dini inancına mezhebine asla bakılmamıştır. Hacıköy’de asla bilmediğimiz mesleki rekabet, kıskançlık,’ benden ise ala senden ise ne ala’ gibi  kavramları  yadellerde görünce bizlerin gerçek anlamda’ sütten çıkmış ak kaşık’ olduğumuza daha da inanıyorum. Herkes komşusunun tüccara senedi, bankaya ödemesi ne zaman ve ne kadar bilir, Adeta kendi borcu gibi gizliden hazırlık yapar komşusu yardım talebinde bulunduğunda cebindekini son kuruşuna kadar takdim eder, yetmiyorsa  o da çabaya düşerdi. Hemen hemen aynı ekonomik yapıya sahip olmaları sosyal yaşam ve kültürel birlikteliğide yansımış, tasa da seviç de bila istisna birlikte paylaşılmıştır.

 

( Birinci Bölüm Not : Yazımızda adını yazamadığımız unutulan ustalarımız varsa bize bildirmeniz halinde eklemek isteriz.)

h A B E R E  Y o r u m  Y a z

                                                Bu Haberlere Yapılan Yorumlar  (  0 )

Tüm Yorumlar

 

GHK ORTAOULU ESKİ MÜDÜRÜ İSMET KÖPRÜLÜ

 Muhterem KAYA

. . .
ÖLÜMÜ ÖLDÜRMEK (ŞEB-İ ARÛS)

 Prof.Dr.Safi ARPAGUŞ

. . .
SABIR SELAMET VE ZAFER

 Muzaffer TAŞDEMİR 

. . .
İLÇEMİZDE ESKİ BAĞ KÜLTÜRÜ

 Berç SÖZÜDOĞRU

. . .
KENDİSİ OLABİLME KEDİSİNİ GERÇEKLEŞTİRMEK

 Nafiz  ULUKUŞ

. . .

BAĞ-KURLULARA MÜJDE!

 Oğuzhan DÖĞEN

. . .
Rıza Abinin Arkasından

 Rıza ŞENTÜRK (Çığır)

. . .

KUTLU DOĞUM HAFTASI

 Şükrü  EROL

. .
HAYATIN CİLVESİ, KADER

 SELEME ACAR

. .
PKK GİDİYOR DİYE ÜZÜLMEYİN

 Ahmet Mehmet SALİHLİ

. .
MESEL ANLATICILAR

 Av.Mahmut Tokgözoğlu 

. .
12 EYLÜL ÖNCESİ VE SONRASI

 Mustafa  TURGUT

. .
Ulema sahneden çekilince ne oldu?

 Siyami  AKYEL

. .
İLÇEMİZ TARİHİ MİNİ ÇARŞILARINDAN

 Ali ACAR

. .

 
Genel Haber
Bölgeden Haber
Güncel Haber
Hayatın İçinden
İçimizden Biri
Sanatkarlarımız
Esnaflarımız
Spor
Siyaset

İz Bırakanlar
Röportaj
Sizden Gelenler
Gurbettekiler
Haberiniz Var mı?
Özlü Sözler
Resimlerde Anılar
Eski Meslekler
Kurum Kuruluşlar

Kültür ve Etkinlikler
İlçemiz
İlimiz
Köylerimiz
Mahalle Muhtarlarımız
Anket Sonuçlarımız
Duyuru
Vefat
  Anasayfa

Ziyaretçi Defteri
Foto Galeri
Sohbet
Arşiv

         Sitemizdeki tüm haber ve araştırmalar site editörlerine aittir. İzinsiz kesinlikle kullanılamaz.

                               gumushacikoylu.net@gmail.com

Bölgeler ve Şehirler Bölgeler ve Şehirler

Siteye Hangi İl ve Ülkeden Giriliyor İzlemek İçin
Amasya, Gümüşhacıköy, Hacıköy, Hacıköylü, Gümüşhacıköyden Resimler, Gümüşhacıköy Haber, Sohbet ve Anılarda Gümüşhacıköy, Ali Acar, Hokumet, Hukumet, Hükümet, Radyo, Gazetesi, Tv, Gümüşhacıköy Resimleri, Gümüşhacıköyden Fotoğraflar,Gümüş, Gümüşhacıköy, Köyü, Gumus, Merzifon, Suluova, Kabaoguz, Kabaoğuz, Gümüşhacıköy Turna Bağlar, Kabaoğuz Şenlikleri, Köprülü Mehmet Paşa Camii, gümüşhacıköy bedesteni, gümüşhacıköy saathanesi, leblebi, gümüşhacıköy hamamı,Gümüşhacıköy Keşkek, Cumara Mahallesi, Adatepe Mahallesi, Ulubel Mevkii, ulubel, keltepe mevkii, hacıyahya mahallesi, saray mahallesi, artıkabat çay mahallesi, kilise, beylik çayırı, taşköprü, amasyakent.com, kabaoguz.net, amasya platformu amasyaplatformu